"De transitie heeft mijn leven verwoest" — Maarten over zijn detransitie

In oktober 2022 publiceerde HP/De Tijd het uitgebreide interview “De transitie heeft mijn leven verwoest” van Renate van der Zee en Jan Kuitenbrouwer. Centraal staat Maarten, die op zijn zestiende bij het VUmc in een medisch transitietraject werd opgenomen en op zijn tweeentwintigste detransitioneerde. Zijn verhaal is een van de eerste Nederlandse detransitie-getuigenissen die op deze schaal in de mainstreampers verscheen.

De route door het VUmc

Maarten kwam als puberende jongen met klachten en twijfels bij het VUmc, destijds het belangrijkste expertisecentrum voor genderzorg in Nederland. Het traject leidde tot hormoonbehandeling met oestrogeen en uiteindelijk tot aangezichtschirurgie. Hij omschrijft de hulpverlening als doelgericht op transitie: het traject lag klaar, de stappen volgden elkaar op, en de onderliggende vragen werden niet uitgediept.

Wat ontbrak

De scherpste zin uit het artikel is Maarten's vaststelling dat zelfacceptatie nooit aan bod kwam. “Over zelfacceptatie is nooit met mij gesproken”, zegt hij. Trauma, homoseksualiteit, sociale onzekerheid, jeugdervaringen: het zijn precies de gebieden waar een degelijke psychologische screening had moeten plaatsvinden, maar waar de behandelaars langs gleden. In plaats daarvan werd zijn ongemak met het mannelijk lichaam gelezen als bewijs van een vrouwelijke genderidentiteit, en werd de transitie als oplossing aangereikt.

De conclusie

Maarten's eigen oordeel laat geen ruimte voor twijfel: “In transitie gaan was het domste wat ik had kunnen doen. Het bleek helemaal niet de oplossing voor mijn problemen te zijn. Ik voelde me er alleen maar slechter door.” De hormonen en de operaties hebben blijvende sporen achtergelaten op zijn lichaam en gezicht. Detransitie betekent voor hem niet dat hij zijn oude zelf terugkrijgt; de ingrepen zijn voor een groot deel onomkeerbaar.

Wat het interview blootlegt

• Het VUmc-protocol veronderstelt dat een jongere die volhardt in een transvraag, ook werkelijk gebaat is bij transitie
• Differentiaaldiagnostiek (autisme, trauma, homoseksualiteit, persoonlijkheidsstructuur) krijgt structureel te weinig gewicht
• Spijt komt vaak pas jaren na de laatste ingreep, wanneer de jongere volwassen is en de identiteit zich verder uitkristalliseert
• De cijfers van de kliniek zelf onderschatten spijt: wie zich niet meer meldt, telt niet mee

Betekenis voor het Nederlandse debat

HP/De Tijd plaatste Maarten's verhaal nadrukkelijk in de context van een sterk gegroeide stroom jongeren naar de genderpoli, en van toenemende internationale kritiek op het zogenoemde Dutch Protocol. Het interview hielp het taboe op detransitie-getuigenissen in Nederland te doorbreken. Sindsdien volgden meer detransitioners, gingen ouders zich organiseren, en kwam de roep om een rem op de medische transitie van minderjarigen ook in Nederlandse media op tafel. Maarten's getuigenis blijft een ankerpunt: een naam, een gezicht en een tijdlijn die laten zien dat het Dutch Protocol jongeren onomkeerbaar kan beschadigen.