Detransitie krijgt eindelijk een eigen diagnosecode in de Verenigde Staten

De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) heeft nieuwe diagnosecodes goedgekeurd voor mensen die terugkomen op hun gendertransitie. Vanaf 1 oktober 2026 bevat het classificatiesysteem ICD-10 — de internationale standaard die artsen gebruiken om diagnoses vast te leggen, onder meer voor verzekeringsdoeleinden — voor het eerst een aparte categorie voor detransitie.

Wat de nieuwe codes vastleggen

De kerncode is F64.A, ‘genderidentiteitsstoornis, in remissie’: deze is bedoeld voor mensen bij wie de sterke incongruentie tussen het geboortegeslacht en het beleefde of geuite gender niet langer aanwezig is. Andere codes zullen de voorgeschiedenis vastleggen: een sociale transitie, een medische transitie met hormonen, een chirurgische transitie en de detransitie zelf als afzonderlijke gebeurtenis in het medisch dossier.

Dat klinkt misschien technisch, maar de praktische gevolgen zijn direct. Een arts kan alleen kosten declareren en een verzekeraar kan alleen vergoeden wat overeenkomt met een erkende code. Zonder code bestond een patiënt simpelweg niet in het systeem.

‘Onzichtbaar voor de geneeskunde’

Aida Cerundolo, arts op de spoedeisende hulp en senior onderzoeker bij de medische organisatie Do No Harm, vat het probleem als volgt samen: ‘als deze patiënten op een dag probeerden terug te keren — en het lichaam terug te krijgen waarmee ze waren geboren — waren ze in feite onzichtbaar voor de geneeskunde.’ Terwijl elke stap van een gendertransitie sinds 2015 nauwkeurig kon worden gedocumenteerd dankzij bestaande codes, ontbrak het tegenovergestelde beeld volledig.

Het voorstel voor deze nieuwe codes dateert van bijna een jaar geleden en kwam van Kurt Miceli, medisch directeur van Do No Harm. Hij presenteerde in maart tijdens een officiële coderingsvergadering aanvullende voorstellen. Naast Do No Harm hebben ook het Independent Women's Forum en de organisatie Our Duty zich voor deze verandering ingezet. Bekende voorvechters van de belangen van detransitioneerders, onder wie J.K. Rowling en Martina Navratilova, spraken publiekelijk hun steun uit voor het initiatief.

Waarom dit belangrijk is

Voor detransitioneerders zelf zijn de gevolgen concreet: herstelzorg — bijvoorbeeld voor de effecten van jarenlange hormoontherapie of chirurgische ingrepen — kan voortaan door de verzekering worden vergoed, net zoals de oorspronkelijke behandelingen dat konden worden. Tot nu toe was dat niet het geval, juist omdat er geen diagnose was die de noodzaak van deze zorg in het dossier onderbouwde.

Het is ook een belangrijk signaal voor onderzoek en overheidsbeleid. Cijfers over detransitie zijn notoir onbetrouwbaar, onder meer omdat klinische registers geen rekening houden met mensen die een behandeling stopzetten zonder dat dit afzonderlijk wordt vastgelegd. Met specifieke codes ontstaat voor het eerst een systematische en nationale gegevensbron — in de Verenigde Staten zouden ongeveer 14.000 minderjarigen gendertransitiezorg hebben ontvangen, en uit een onderzoek onder patiënten van het militaire zorgstelsel bleek dat bijna een derde de behandeling binnen vier jaar had stopgezet.

Bron: Just The News — ‘Niet langer “onzichtbaar”: detransitioneerders krijgen eindelijk hun eigen diagnosecodes’.

Edward Jansen

Redactie