El-Nagashi, Zobnina & Michaux: 'One strategy to rule them all' — de EU LGBTIQ-strategie als drukinstrument (2025)

Op 10 januari 2025 publiceerden Faika El-Nagashi, Anna Zobnina en Róisín Michaux de gezamenlijke analyse "One strategy to rule them all". Onderwerp: de LGBTIQ Equality Strategy van de Europese Commissie. De Tolkien-knipoog in de titel is bewust: één kader dat meerdere domeinen tegelijk regeert.

Wat de Strategy doet

De LGBTIQ Equality Strategy — formeel een beleidskader van de Europese Commissie — wordt door velen ervaren als een lijst aanbevelingen. In de analyse van El-Nagashi et al. is het iets anders: een instrument waarmee verschillende beleidsterreinen tegelijk in dezelfde richting worden geduwd, met dezelfde NGO-infrastructuur als adviseur en uitvoerder.

De vier hefbomen

• Zelf-identificatie van geslacht: invoering van zelf-identificatie bij de juridische geslachtsregistratie (bron) (zie ook The Times-berichtgeving).
• Conversietherapie-verbod: verboden die zich naast seksuele oriëntatie ook uitstrekken tot genderidentiteit en genderexpressie; zie over de gevolgen voor psychotherapie ook Mason, Grignon en Cohn (2026).
• Afname van op geslacht gebaseerde bescherming: juridische categorieën voor vrouwen worden uitgebreid met identiteits-gebaseerde definities.
• Beperking van democratisch debat: kritiek op de strategy wordt geframed als haatspraak, niet als beleidsdebat.

De financiering als motor

Cruciaal in de analyse: geldstromen als CERV, Erasmus+ en ESF+ vloeien naar LGBTIQ-projecten die passen bij de visie van de strategie. De strategie zelf werd onder eurocommissaris Helena Dalli opgesteld met onder meer het EU-grondrechtenagentschap en ILGA-Europe, dat volgens de auteurs bepalend was voor de reikwijdte en prioriteiten (bron).

De internationale uitstraling

Wat de auteurs een tweede zorg geven: de EU LGBTIQ Equality Strategy reikt verder dan de EU. Via diplomatieke kanalen, ontwikkelingsfondsen, en in EU-VN-positionering wordt de Strategy de Europese stem op deze dossiers. Landen die binnenlands andere afwegingen maken, krijgen niettemin de Strategy-positie als "Europese consensus" voorgelegd op internationale platforms.

De rode draad doorheen het Athena-werk

Deze analyse is in feite het analytisch fundament onder de specifieke campagnes die Athena Forum daarna voerde — over PACE-conversietherapie, over CCINDLE-onderzoeksfinanciering, over non-binair in EU-data. Telkens dezelfde dynamiek: een schijnbaar afzonderlijk dossier, in werkelijkheid onderdeel van één instrumenteel kader.

Bronnen:

• El-Nagashi, F., Zobnina, A. & Michaux, R. "One strategy to rule them all." 10 januari 2025. (via Athena Forum: athena-forum.eu)