NICE-review 2020: het VK concludeerde al in 2020 dat het bewijs voor puberteitsblokkeerders "zeer laag van kwaliteit" was

Vier jaar vóór de Cass Review gaf het VK al een eerste officieel signaal dat er iets fundamenteel mis was met de evidence-basis voor puberteitsblokkeerders bij genderdysforie. In 2020 publiceerde het National Institute for Health and Care Excellence (NICE) — de instantie die in het VK de evidence-basis van medische behandelingen evalueert — een systematische review.

De NICE-review van 2020

NICE evalueerde alle beschikbare studies over puberteitsblokkeerders bij genderdysforie bij jongeren. De review identificeerde negen studies die voldeden aan de inclusiecriteria. De uitkomsten werden beoordeeld op uitkomstmaten als:

• Genderdysforie-symptomen
• Psychologisch welzijn
• Cognitief functioneren
• Botdichtheid
• Suïcidaliteit

Voor elke uitkomstmaat beoordeelde NICE de zekerheid van het bewijs. De conclusie was consistent: "very low certainty" — "zeer lage zekerheid" — voor vrijwel alle gemeten uitkomsten.

De specifieke beperkingen die NICE identificeerde:

• Alle studies hadden kleine steekproeven
• Er waren geen gecontroleerde studies (geen vergelijkingsgroep)
• Follow-up was te kort om lange-termijneffecten te beoordelen
• Uitvalpercentages waren hoog
• Er was selectiebias: wie terugkomt voor follow-up is niet representatief voor de hele groep

De reactie van NHS England

Na het vonnis in de zaak Bell v Tavistock (december 2020) schortte de Tavistock GIDS nieuwe verwijzingen voor puberteitsremmers tijdelijk op (bron). Pas in maart 2024 besloot NHS England, mede op basis van de NICE-review, puberteitsremmers niet langer routinematig voor te schrijven, maar alleen nog binnen onderzoek; wie al behandeld werd, mocht doorgaan (bron).

Dat besluit was controversieel. Transgenderorganisaties noemden het een onnodige belemmering voor een bewezen behandeling. Maar de NICE-review toonde aan dat de behandeling juist niet als bewezen gold.

Voorloper van de Cass Review

NHS England liet de NICE-review uitvoeren ter ondersteuning van de bredere review die Dr. Hilary Cass in september 2020 was begonnen (bron). Ze toonde aan dat het probleem niet beperkt was tot de klinische cultuur van de Tavistock, maar structureel was: de behandelingen die werden toegepast, waren nooit adequaat onderbouwd door klinisch bewijs.

De Cass Review (2024) bevestigde en versterkte de NICE-bevindingen. Ze concludeerde dat het bewijs "remarkably weak" (opvallend zwak) was.

Internationale betekenis

De NICE-review was in 2020 een van de eerste grote officiële systematische reviews van de evidence-basis voor puberteitsblokkeerders bij genderdysforie. Ze werd gevolgd door:

• De Zweedse SBU-review (2022) — vergelijkbare conclusies
• De Finse evidentiebeoordeling (2020) — vergelijkbare conclusies
• De Deense medische autoriteiten (2023) — vergelijkbare conclusies
• De meta-analyse van Archives of Disease in Childhood (2025) — vergelijkbare conclusies

Ze zijn allemaal onafhankelijk tot dezelfde conclusie gekomen: het bewijs voor puberteitsblokkeerders bij genderdysforie is zwak, en de behandeling is feitelijk experimenteel. Toch werden die behandelingen in de meeste westerse landen jarenlang als standaardzorg aangeboden.

Bronnen:

• NICE (2020). Evidence review 1: Gonadotrophin releasing hormone analogues for children and adolescents with gender dysphoria. National Institute for Health and Care Excellence. Oktober 2020. nice.org.uk
• NHS England (2024). Clinical commissioning policy: Gonadotrophin-releasing hormones for children and young people who have gender incongruence. england.nhs.uk
• Cass Review (2024). Final report. April 2024. cass.independent-review.uk