PATHWAYS-trial: £10,7 miljoen NHS-onderzoek met puberteitsremmers bij kinderen — door MHRA tijdelijk stilgelegd

Op 22 november 2025 kondigde NHS Engeland het PATHWAYS-onderzoek aan — een gerandomiseerde, open-label klinische trial naar puberteitsremmers bij kinderen met "gender incongruence." De studie zou geleid worden door King's College London samen met de South London and Maudsley NHS Foundation Trust, gefinancierd met £10.694.902 (afgerond £10,7 miljoen) door het National Institute for Health and Care Research (NIHR).

Drie maanden later, in februari 2026, legde de Britse medicijntoezichthouder MHRA (Medicines and Healthcare products Regulatory Agency) de trial stil — vóórdat één deelnemer was geïncludeerd.

De opzet

PATHWAYS staat voor Puberty Suppression and Transitional Healthcare with Adaptive Youth Services. De trial zou 226 kinderen en jongeren includeren met gender incongruence die minstens twee jaar aanhield en die de puberteit hadden bereikt.

• Leeftijd: 10 tot 15 jaar en 11 maanden — in de praktijk vanaf circa 10–11 jaar voor meisjes en 11–12 jaar voor jongens
• Behandeling: GnRH-analogen (gonadotropine-releasing hormoon-analogen), oftewel puberteitsremmers
• Design: randomisatie tussen direct starten en pas na 12 maanden starten — niet placebo-gecontroleerd, niet geblindeerd
• Looptijd: gepland tot 2031

Het was de eerste gerandomiseerde gecontroleerde studie wereldwijd naar deze behandeling bij minderjarigen met genderdysforie.

Aanleiding: de Cass Review

De aanleiding voor de trial was paradoxaal. In 2024 had de NHS puberteitsremmers voor minderjarigen buiten onderzoeksverband verboden, naar aanleiding van de Cass Review. Die concludeerde dat het bewijs voor de werkzaamheid en veiligheid van puberteitsremmers “opmerkelijk zwak” was en dat de wetenschappelijke basis voor de bestaande zorgpraktijk ontbrak.

Wetenschappelijke en ethische kritiek

Vanaf de aankondiging stuitte het ontwerp op zware kritiek van clinici, onderzoekers en ethici:

• Open-label, geen placebo: kinderen en hun ouders weten in welke groep ze zitten.
• Slechts 12 maanden vertraging in de controlegroep: dat is geen werkelijke controle.
• Geen meting van langetermijnschade: de Cass Review wees op zorgen over vruchtbaarheid, botdichtheid, hersenontwikkeling en seksuele functie.
• Toestemmingsprobleem: kan een tienjarige werkelijk geïnformeerd toestemmen?
• 100%-cohort: eerdere data tonen dat vrijwel alle kinderen die puberteitsremmers krijgen, doorstromen naar cross-sex hormonen.

MHRA legt de trial stil (februari 2026)

Op 25 februari 2026 maakte het Department of Health and Social Care bekend dat de MHRA de PATHWAYS-trial had opgeschort. De MHRA wees expliciet op onvoldoende begrepen langetermijneffecten op vruchtbaarheid, botdichtheid, mogelijke onomkeerbare ontwikkelingsschade en tekortkomingen in de informatiebrochures.

Wat dit betekent

Het stilleggen van PATHWAYS was ongebruikelijk. Klinische trials worden zelden door de medicijntoezichthouder tegengehouden voordat ze beginnen. De MHRA stelde onder meer voor de minimumleeftijd te verhogen naar 14 jaar (bron). De ironie was scherp: de behandeling die jarenlang aan duizenden kinderen werd voorgeschreven zonder degelijk bewijs, bleek onder strikte regulatoire toetsing zelfs in onderzoeksverband niet zonder meer te mogen starten.

Het bleef bij een tijdelijke stop. In juni 2026 stemde de MHRA in met een aangepast protocol, met strengere waarborgen en minimumleeftijden van 11 jaar voor meisjes en 12 jaar voor jongens (bron). Op 31 juli 2026 wees de High Court een rechtszaak tegen de trial af, waarna de werving kon beginnen. Zie het vervolg van de PATHWAYS-trial.

Bronnen:

• King's College London (2025). PATHWAYS Trial. kcl.ac.uk/research/pathways-trial
• GOV.UK (2026). PATHWAYS clinical trial paused following new MHRA advice, 25 februari 2026. gov.uk