VK herstart puberteitsremmers-proef: kinderen vanaf 11 jaar toegelaten ondanks kritiek toezichthouder

Op 1 augustus 2026 hervatte de Britse PATHWAYS-studie haar werving van minderjarige deelnemers voor een klinische proef met puberteitsremmers. Kinderen van 11 jaar oud — geboorteregistreerde meisjes; voor jongens geldt een minimumleeftijd van 12 jaar — kunnen zich aanmelden. De herstart vindt plaats nadat de Britse geneesmiddelentoezichthouder MHRA de proef eerder dit jaar had stilgelegd vanwege zorgen over het ontbreken van leeftijdsgrenzen en over de veiligheid van de jongste deelnemers.

Wat is de PATHWAYS-proef?

PATHWAYS staat voor Puberty Suppression and Transitional Healthcare with Adaptive Youth Services. De studie, gefinancierd met £ 11 miljoen, wordt geleid door King's College London en mede gesponsord door het South London and Maudsley NHS Foundation Trust. Het doel is 226 jongeren tussen 11 en 16 jaar te recruteren. Ze worden willekeurig verdeeld over twee groepen: de ene groep ontvangt direct puberteitsblokkeerders, de andere na een wachttijd van een jaar. De onderzoekers willen meten hoe het onderdrukken van de puberteit het fysiek, sociaal en emotioneel welbevinden beïnvloedt.

De proef startte in november 2025 maar werd in februari 2026 opgeschort nadat de MHRA zorgen uitte over de afwezigheid van leeftijdsgrenzen en de bescherming van jongere deelnemers. In het herziene protocol zijn een minimumleeftijd vastgesteld — 11 jaar voor geboorteregistreerde meisjes, 12 jaar voor geboorteregistreerde jongens — en extra waarborgen opgenomen rond botgezondheid, cognitieve ontwikkeling en bloedingsbewaking. Deelnemers en ouders worden voortaan ook uitgebreider geïnformeerd over vruchtbaarheidsbehoud.

Kritiek: klinische proef terwijl routinegebruik verboden is

De PATHWAYS-proef is opgezet in de directe nasleep van het Britse verbod op routinematig voorschrijven van puberteitsblokkeerders. De Britse nationale gezondheidsdienst NHS England stopte daarmee in april 2024, mede op aanbeveling van de Cass Review — een onafhankelijke evaluatie die concludeerde dat het bewijs voor veiligheid en werkzaamheid van de middelen bij genderdysfore jongeren uiterst zwak is. De PATHWAYS-proef is bedoeld om dat bewijs alsnog te vergaren, maar critici stellen dat het ethisch problematisch is om kinderen daarvoor in te zetten.

Een centraal bezwaar betreft de vrijwilligheid van deelname. De PATHWAYS-studie is momenteel de enige manier waarop een kind in het Verenigd Koninkrijk via de NHS toegang heeft tot puberteitsblokkeerders. Daardoor hebben gezinnen een sterk praktisch motief om zich in te schrijven — ook als zij dat anders niet zouden doen. Dit gegeven, zo stellen critici, ondermijnt de vrije en geïnformeerde toestemming die bij klinisch onderzoek met minderjarigen wettelijk vereist is.

Langetermijnrisico's en openstaande vragen

De wetenschappelijke bezorgdheid over langetermijneffecten van puberteitsremmers neemt toe: verminderde botdichtheid, mogelijke gevolgen voor de hersenontwikkeling, en vrijwel zekere onvruchtbaarheid bij jongeren die daarna overstappen op kruishormonen. Het herziene PATHWAYS-protocol besteedt meer aandacht aan deze risico's, maar critici wijzen erop dat een proef van slechts twee jaar geen uitsluitsel kan geven over effecten die zich pas na tien of twintig jaar manifesteren.

Of de studie voldoende deelnemers zal aantrekken, is eveneens onzeker. Eerder dit jaar lagen juridische procedures mede ten grondslag aan de opschorting. De werving loopt nu formeel, maar het is onduidelijk hoeveel gezinnen bereid zijn hun kind in te schrijven voor een gerandomiseerde proef — waarbij de kans bestaat dat het kind een jaar lang wacht op behandeling terwijl de andere groep die direct ontvangt.

Bronnen:

• Health Research Authority. "PATHWAYS TRIAL." 2026. hra.nhs.uk
• The Pharmaceutical Journal. "Minimum age set for puberty blockers trial." 2026. pharmaceutical-journal.com
• Roar News. "Children As Young As 11 Could Receive Puberty Blockers Under King's Trial." 2026. roarnews.co.uk
• transspijt.nl. "VK herstart puberteitsremmers-proef — kinderen vanaf 11 jaar mogen deelnemen ondanks kritiek toezichthouder". transspijt.nl