TransspijtAleksa Lundberg · 43 jaar
"Het is eigenlijk onvergeeflijk, ik was zo jong." — Aleksa Lundberg, Zweeds trans-icoon dat spijt uitspreekt
Aleksa Lundberg was jarenlang een prominent Zweeds trans-icoon. Op haar 18e onderging ze een door de wet verplichte sterilisatie. Later sprak ze openlijk over spijt van de operatie: "Het is eigenlijk onvergeeflijk, ik was zo jong." In 2023 werkte ze mee aan de SVT-documentaireserie Transkriget.
Twijfel je, heb je spijt, letsel of ben je aan het detransitioneren?
Neem vertrouwelijk contact opDit verhaal is gebaseerd op een interview met Aleksa Lundberg door SVT (september 2023), de SVT-documentaireserie Transkriget (2023) en verslaggeving door Canadese media. Aleksa Lundberg spreekt openlijk onder haar eigen naam.
Aleksa Lundberg werd in 1981 in Zweden geboren als jongen. Ze voltooide haar gendertransitie op haar achttiende. In die tijd gold in Zweden een wet die sterilisatie verplicht stelde als voorwaarde voor juridische geslachtsverandering. Aleksa werd gesteriliseerd — niet als eigen keuze, maar als eis van de staat.
De wet werd in 2013 afgeschaft na een uitspraak van de Zweedse bestuursrechter. Aleksa was toen al ruim tien jaar gesteriliseerd (bron).
Jarenlang een icoon
Aleksa Lundberg bouwde na haar transitie een publiek leven op. Ze was actrice, schrijver en activist — een van de bekendste en meest zichtbare transgenderpersonen in Zweden. Ze vertegenwoordigde een generatie die vocht voor erkenning en rechten.
Maar achter dat publieke gezicht groeide een stillere vraag.
Twijfel en spijt
In 2018 verscheen haar boek "Bögtjejen" (ruwweg: "Het homomeisje") (bron). Later sprak ze openlijk over twijfel en spijt: ze had gedacht dat er een sterkere wetenschappelijke basis voor de behandeling was (bron).
"Als ik opnieuw zou kunnen kiezen, had ik de operatie misschien niet gedaan."
— Aleksa Lundberg, geciteerd door Canadian Gender Report (2022)
Tegen SVT zei ze in 2023 over haar operatie rond de eeuwwisseling: "Het is eigenlijk een beetje onvergeeflijk, ik was zo jong." Na de operatie kampte ze met terugkerende depressies (bron).
Documentaire
In 2023 verscheen de SVT-documentaireserie Transkriget – tänk om ni har fel ("De Transoorlog – wat als jullie het mis hebben"), waarbij Aleksa betrokken was (bron). De documentaire onderzoekt de politieke en medische strijd rondom genderzorg in Zweden.
Een genuanceerde positie
Aleksa Lundbergs verhaal is genuanceerder dan de meeste verhalen op dit platform. Ze presenteert zichzelf niet als iemand die volledig detransitioneert — ze keert niet terug als man. Ze noemt zichzelf sociaal en lichamelijk "een tussending". Maar ze spreekt over spijt over de ingrepen, over de gebrekkige wetenschappelijke basis die haar niet was uitgelegd, en over de gedwongen sterilisatie die ze onderging als achttienjarige.
Die nuance is zelf betekenisvol. Ze illustreert dat de vraag "heb je spijt?" niet altijd een binair antwoord heeft. Iemand kan als transgender leven en tegelijkertijd spijt hebben van specifieke medische beslissingen — met name wanneer die beslissingen werden genomen op jonge leeftijd, met onvoldoende informatie, of onder dwang van de wet.
Zweden en de beleidsomslag
Aleksa's uitspraken vielen samen met een bredere Zweedse beleidsomslag. In 2021 stopte het Karolinska-ziekenhuis met hormoonbehandelingen bij jongeren buiten klinische studies, en in 2022 beperkte Socialstyrelsen die behandelingen tot uitzonderingsgevallen. Zweden was een van de eerste landen die afstapte van het bevestigende model, samen met Finland (2020). De internationale beleidsomslag die daarna volgde, verliep langs vergelijkbare lijnen in het VK en Denemarken.
Aleksa Lundberg was al jarenlang een publiek figuur toen deze omslag plaatsvond. Haar bereidheid om openlijk te spreken over twijfel — als iemand die het systeem van binnenuit kende, en er zelf door was gevormd — droeg bij aan de ruimte voor dat debat in Zweden.
Bronnen:
- Aleksa Lundberg (2018). Bögtjejen. Stockholm: Brombergs.
- SVT (10 september 2023). Aleksa Lundberg: Känns som jag har tagit mig ur en sekt. svt.se
- Canadian Gender Report (2022). The Swedish U-Turn on Gender Transitioning. genderreport.ca
- Transkriget (2023). Documentaire. IMDB: imdb.com
