El-Nagashi & Zobnina: hoe Europa het spoor bijster raakte op vrouwenrechten (2025)

Op 26 maart 2025 publiceerden Faika El-Nagashi (directeur Athena Forum) en Anna Zobnina in het tijdschrift Compact de gezamenlijke analyse "How Europe lost the plot on women's rights". Het stuk richt zich specifiek op de Gender Equality Strategy 2024-2029 van de Raad van Europa.

Het probleem van vermenging

De auteurs documenteren hoe Europese gelijkheidsstrategieën consistent twee categorieën samenvoegen die juridisch en analytisch onderscheiden moeten blijven: geslacht (een biologisch feit) en gender (een sociaal/identitair concept). Wanneer beleidsdocumenten beide onder dezelfde paraplu plaatsen, krijgt elke maatregel die één categorie ten goede komt automatisch het label "vooruitgang" — ook als zij de andere categorie ondergraaft.

Wat er met op geslacht gebaseerde rechten gebeurt

Volgens de auteurs gebruikt de Gender Equality Strategy 2024-2029 "sex" en "gender" door elkaar (bron). Dat heeft gevolgen:

• Is femicide het doden van vrouwen vanwege hun geslacht of vanwege hun gender? De strategie zegt beide.
• De strategie vraagt om gegevens die naar geslacht zijn uitgesplitst, maar ondergraaft tegelijk het begrip geslacht.

El-Nagashi en Zobnina concluderen dat beleid en statistieken daardoor betekenisloos worden.

'Gender-kritische feministen' als extremist gelabeld

Een opvallend element van de analyse: de strategie schaart gender-kritische feministen — vrouwen die stellen dat biologisch geslacht ertoe doet, zeker in ruimten waar veiligheid en waardigheid van vrouwen op het spel staan — onder "anti-gender"-activisten. Volgens de auteurs worden zij zo met extreemrechts geassocieerd en als extremist weggezet, nu door een organisatie die ooit voor vrouwenrechten opkwam.

Waar de auteurs voor waarschuwen

Mensenrechten zijn universeel, schrijven de auteurs, maar niet elke eis is een recht. Zij wijzen op zelf-ID-wetten waardoor gewelddadige mannelijke gedetineerden in vrouwengevangenissen terechtkomen.

Voor Nederland

Wat de auteurs over de Raad van Europa schrijven, is direct toepasbaar op Nederlandse gender-mainstreaming-beleid. De Nederlandse rijksoverheid hanteert in tal van documenten de categorie "vrouw" zonder verheldering of dat over geslacht of gender-identiteit gaat. Een precisering — zoals El-Nagashi en Zobnina bepleiten — zou veel ambtelijke onduidelijkheid oplossen. Dit sluit aan op de eerdere bevindingen in Beneath the Surface.

Bronnen:

• El-Nagashi, F. & Zobnina, A. "How Europe lost the plot on women's rights." Compact, 26 maart 2025. compactmag.com (ook via athena-forum.eu)
• Raad van Europa — Gender Equality Strategy.