Levine, Abbruzzese & Mason: informed consent bij trans-geïdentificeerde jongeren herzien (2022)

Op 17 maart 2022 publiceerden Stephen Levine, E. Abbruzzese en Julia W. Mason de paper "Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents, and Young Adults". Het stuk is een ethische analyse van wat in de praktijk doorgaat als "informed consent" in gender-zorg — en waarom dat label volgens de auteurs onterecht is.

Sociale transitie als psychologische interventie

De auteurs beginnen met een verschuiving van categorisering: sociale transitie — naam en pronouns wijzigen, kleding aanpassen, deelnemen aan andere ruimtes — is geen neutrale handeling. Onderzoek wijst uit dat het correleert met persistentie van gender-dysforie. Dat maakt het functioneel een psychologische interventie. Voor psychologische interventies geldt: expliciete, voorgeïnformeerde toestemming, niet impliciete instemming.

De drie ontbrekende openbaarmakingen

Voor werkelijk informed consent moeten volgens Levine et al. drie dingen op tafel:

• Sociale en medische transitie verankeren de identiteit: kinderen die in de affirmatieve aanpak komen, persisteren in hun trans-identiteit veel vaker dan kinderen die volgens een exploratief model worden begeleid. Dat is bekend; in de spreekkamer wordt het zelden zo benoemd.
• Veel fysieke veranderingen zijn onomkeerbaar: stem (na testosteron), borstweefsel (na mastectomie), fertiliteit (na langdurig hormoongebruik vanaf de puberteit), genitale verandering. Dit moet expliciet en woord-voor-woord geverifieerd worden — geen folder, geen aanname.
• Lange-termijn-validatie ontbreekt: er is geen langetermijn-onderzoek dat aantoont dat medische transitie de psychische gezondheid duurzaam verbetert. Dat patiënten hierover niet worden geïnformeerd, is een schending van het medisch ethisch basisprincipe.

Het probleem met MacCAT-T

Een specifiek technisch punt: het MacCAT-T-instrument (MacArthur Competence Assessment Tool for Treatment) werd door een Nederlands onderzoeksteam (Vrouenraets e.a., 2021) gebruikt om de beslisbekwaamheid van 74 jongeren vast te stellen. Maar volgens Levine e.a. is het instrument ontworpen voor volwassenen met aandoeningen als dementie of schizofrenie — niet voor adolescenten die fundamentele waardenbesluiten moeten nemen over hun fysieke toekomst. Het instrument mist juist die elementen die bij jongeren ertoe doen: emotionele rijpheid, waardenbesef, langetermijn-perspectief.

Hersenontwikkeling als nuchter feit

Levine et al. wijzen op de prefrontale cortex die zich tot in het derde levensdecennium blijft ontwikkelen. Wettelijk meerderjarig op 18 betekent niet neurologisch volwassen op 18. Het groeiend aantal detransitioners dat op het moment van besluit wettelijk meerderjarig was, illustreert dit empirisch: "capable of consent" in juridische zin is niet hetzelfde als "capable of weighing this specific decision".

De rol van het gezin

Ondanks juridische autonomie van jongvolwassenen, pleiten Levine et al. ervoor om ouders expliciet bij beslissingsprocessen te betrekken bij ingrepen met fertiliteit- en lichaamsveranderende gevolgen. De impact op het gezin is reël; het familielid dat blijft is de ouder, niet de kliniek.

Aansluiting bij andere kritische literatuur

De argumenten van Levine, Abbruzzese en Mason zijn in lijn met de aanbevelingen van de Cass Review, met de latere analyse van Mason, Grignon en Cohn (2026), en met het werk van informed consent in klinieken en informed consent als gevaar in het hormonenmodel.

Bronnen:

• Levine, S., Abbruzzese, E. & Mason, J. W. "Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents, and Young Adults." Journal of Sex & Marital Therapy, 48(7), 706–727 (online 17 maart 2022).
• Bayswater Support (samenvatting). bayswatersupport.org.uk