Het verjaringsprobleem: waarom veel detransitioners hun arts niet meer kunnen aanklagen

Een rechtszaak wegens medische wanpraktijk moet binnen een bepaalde termijn worden ingediend — de verjaringstermijn. In de VS varieert die termijn per staat, maar is typisch twee tot drie jaar na de datum van de behandeling (of na het moment waarop de patiënt had moeten weten dat er schade was geleden).

Voor detransitioners is dit een structureel probleem.

Het tijdsprobleem

De schade van genderbehandelingen is niet altijd onmiddellijk zichtbaar. Permanente onvruchtbaarheid wordt pas later een probleem, als iemand kinderen wil. Chirurgische complicaties kunnen jaren na de ingreep optreden. En psychologisch besef — het werkelijk begrijpen wat er is aangericht en door wie — duurt soms jaren.

Bovendien worden de behandelingen bij veel detransitioners gestart als ze minderjarig zijn. In de meeste rechtssystemen begint de verjaringstermijn pas te lopen op het moment dat iemand meerderjarig is — maar "meerderjarig" en "werkelijk begrijpen wat er is aangericht" zijn niet hetzelfde.

Het gevolg: mensen die als tiener behandeld werden, die pas op hun twintigste of vijfentwintigste beseffen wat er is misgegaan, komen er soms te laat achter dat ze hun behandelaars niet meer kunnen aanklagen.

De Prisha Mosley-zaak

Prisha Mosley begon haar transitie op haar zeventiende. Ze diende in juli 2023 een rechtszaak in tegen haar behandelaars wegens medische wanpraktijk. Toen gold in North Carolina een verjaringstermijn van doorgaans drie jaar, met een absolute grens van vier (bron). In augustus 2025 wees een rechter in Gaston County de zaak af (bron).

Maar North Carolina handelde. In juli 2025 nam de North Carolina General Assembly HB805 aan — een wet die de verjaringstermijn voor claims over genderbehandeling uitbreidde tot tien jaar. Mosley's advocaten gingen in beroep, met het argument dat de rechter HB805 ten onrechte buiten beschouwing had gelaten.

Haar team diende een beroepschrift in bij de North Carolina Court of Appeals; de pleidooien waren op 29 september 2026 (bron). De zaak is daarmee nog lopend. Als het hof in haar voordeel beslist, schept de zaak precedent voor heel North Carolina — en mogelijk voor andere staten die vergelijkbare wetgeving overwegen.

De Soren Aldaco-zaak

Soren Aldaco uit Texas onderging op haar negentiende een mastectomie, op basis van een aanbevelingsbrief van een therapeut die ze via telehealth sprak over relatieproblemen (bron). Lagere rechters wezen haar zaak af wegens verjaring. Op 26 juni 2026 oordeelde het Texas Supreme Court dat haar claims tegen de therapeut tijdig waren: de termijn kon lopen vanaf het einde van de behandeling (bron).

De uitspraak opent de deur voor andere zaken waarin de termijn anders zou zijn verlopen, al noemde rechter Young in een aanvullende opinie de uitspraak bewust beperkt.

Wetgevende reacties

Meerdere staten reageren op het verjaringsprobleem via wetgeving:

• North Carolina (2025): HB805 breidt de verjaringstermijn uit tot tien jaar voor claims over genderbehandelingen
• Texas (2026): geen nieuwe wet, maar een uitspraak van het Texas Supreme Court in de Aldaco-zaak over het begin van de verjaringstermijn
• Meerdere andere staten overwegen vergelijkbare wetgeving als onderdeel van bredere genderzorg-regulering

Het bredere patroon

Het verjaringsprobleem is niet uniek voor de VS. In elk land waar detransitie-rechtszaken worden gevoerd, speelt de vraag: wanneer begint de termijn te lopen, en is die termijn lang genoeg voor mensen die pas jaren later begrijpen wat er met hen is gedaan?

In Canada diende Michelle Zacchigna haar zaak in november 2022 in, jaren na haar behandelingen (bron). In Australië klaagt Jay Langadinos haar psychiater aan voor behandelingen die meer dan tien jaar geleden plaatsvonden. In het VK wordt de Tavistock-massarechtszaak gecompliceerd door de vraag welke verjaringstermijnen van toepassing zijn.

De vraag is of rechtssystemen de verjaringsregels aanpassen aan de bijzondere aard van genderzorgschade — schade die langzaam zichtbaar wordt, die pas later wordt begrepen, en die begon op een leeftijd waarop de patiënt geen werkelijke keuze kon maken.

Bronnen:

• Fox News opinie (2026). Prisha Mosley en Josh Payne over het hoger beroep. April 2026.
• NC Values (2025). Prisha Mosley files appeal. ncvalues.org
• Independent Women's Forum (2025). Detransitioner Prisha Mosley fights to revive lawsuit. independentwomen.com
• Alliance Defending Freedom. Soren Aldaco — Texas Supreme Court case. adflegal.org