Observatoire de la Petite Sirène

L'Observatoire de la Petite Sirène is een Frans onderzoeks- en documentatiecentrum dat zich richt op de medicalisering van transidentificatie bij minderjarigen en de ideologische discoursen die kinderen en adolescenten beïnvloeden. Het Observatoire werd in 2020 opgericht door kinderpsychiater Caroline Eliacheff en hoogleraar psychologie Céline Masson. Beiden zijn psychoanalytici met een lange klinische staat van dienst. De naam verwijst naar Andersens kleine zeemeermin: een meisje dat haar eigen lichaam opgeeft uit verlangen naar een ander leven, en daarmee onomkeerbaar verlies lijdt.

Missie: kritische blik op de gendertransitie van minderjarigen

Het Observatoire stelt dat de huidige snelle medicalisering van kinderen die zich als trans identificeren niet kan worden begrepen zonder de ideologische en sociologische context. De toename van verwijzingen — vooral bij meisjes in de puberteit — is geen klinische ontdekking maar een maatschappelijk verschijnsel, gevoed door sociale media, schoolprogramma's en activistische jongerenorganisaties. Het centrum verzamelt klinische ervaringen, getuigenissen van detransitioners en wetenschappelijke literatuur om dit fenomeen te documenteren.

Het Observatoire introduceerde, met onder anderen Eliacheff en Masson, het concept ASP (Angoisse de Sexuation Pubertaire): puberteitsangst rond seksualisering van het lichaam. Zij stellen dat veel jongeren die zich als trans identificeren in werkelijkheid worstelen met de lichamelijke veranderingen van de puberteit, met hun seksuele oriëntatie, met trauma of met dissociatieve mechanismen — problemen die door medische transitie niet worden opgelost maar bevroren.

Publicaties

• La Fabrique de l'enfant transgenre (2022) — Eliacheff en Masson over hoe scholen, media en zorgverleners samen het transkind "fabriceren"

• Le sermon d'Hippocrate — Masson en Eliacheff over de medische eed en de schending ervan door het affirmatieve model

• Een collectieve oproep in L'Express (2021) over de medische transitie van kinderen

• Bijdragen aan internationale tijdschriften en collega-organisaties in België, Zwitserland en Italië

Invloed op het Franse Senaatsrapport (2024)

Masson en Eliacheff waren als deskundigen betrokken bij de werkgroep van de Senaat die in 2024 het rapport La transidentification des mineurs opstelde. Dit rapport, onder leiding van senator Jacqueline Eustache-Brinio, concludeerde dat de medicalisering van minderjarigen in Frankrijk niet wetenschappelijk verantwoord is en deed verstrekkende aanbevelingen: een moratorium op puberteitsremmers en cross-sex hormonen onder de achttien, een verbod op mastectomieën bij minderjarigen, en versterking van de psychologische begeleiding.

Het bijbehorende wetsvoorstel werd in 2024 aangenomen door de Senaat. De Senaat sloot daarmee aan bij de lijn die Zweden, Finland, Denemarken en Engeland al hadden ingezet. Het Observatoire organiseert colloquia en werkt samen met clinici, ouders en wetenschappers die het affirmatieve model afwijzen.